Ηράκλειο

Ομορφο Ηράκλειο ή Ασχημο Ηράκλειο;

Πως περιγράφουν διάφοροι το Ηράκλειο

• «Το σύγχρονο Ηράκλειο κρατεί την παράδοση μιας από τις πιο ελκυστικές πόλεις της Μεσογείου! Καλύπτει και ικανοποιεί όλα τα γούστα και τις απαιτήσεις του επισκέπτη μα και του μόνιμου κατοίκου της. Δεν είναι τυχαίο ότι επί αιώνες το Ηράκλειο ήταν το κέντρο, η μητρόπολη της Κρήτης και εξακολουθεί να κρατεί τα σκήπτρα με τα πολλά ενδιαφέροντα και την χαρούμενη ζωή»
  
  
• «Το  Ηράκλειο, η μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης με τη μεγάλη ιστορία και την ανθούσα  οικονομία είναι μια άσχημη πόλη.  Χαρακτηρίζεται στα μάτια γηγενών και επισκεπτών από την άναρχη δόμηση, την κυριαρχία του τσιμέντου, την αμελητέα παρουσία του πράσινου και την κάθε λογής ρύπανση.  Δεν ήταν πάντοτε έτσι. Κατά τα μεταπολεμικά κυρίως χρόνια ένας συνδυασμός αυθαιρεσίας και κακογουστιάς μετέτρεψε το «Μεγάλο Κάστρο» των Αράβων και των Βενετών σε μια μεγαλούπολη όπου κυριαρχεί η περιβαλλοντική υποβάθμιση,  σε παραθαλάσσια πόλη με τα νώτα στραμμένα στη θάλασσα.  Ωστόσο,  όπως κάθε ελληνική πόλη,  προσφέρει  σε όποιον έχει διάθεση και υπομονή για αναζήτηση και σημάδια του ιστορικού γίγνεσθαι και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της»
  
  
• «Μετά και τον βομβαρδισμό από τους Γερμανούς, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Ηράκλειο βρήκε δύναμη να ξαναστηθεί, να αναπτυχθεί και να αναδειχθεί σε εμπορικό, τουριστικό και βιομηχανικό κέντρο της Κρήτης. Οι ειδικοί λένε πως το σύγχρονο Ηράκλειο είναι η πόλη με τη χειρότερη ρυμοτομία και δεν έχουν άδικο. Οι οικισμοί αναπτύχθηκαν άναρχα, ποιος ξέρει γιατί… Ίσως επειδή, οι γενιές των ντόπιων διαπερνώντας τους αιώνες μεταξύ σφύρας και άκμονος, έβαλαν πείσμα να στήσουν και πάλι τον τόπο τους και τη ζωή τους όσο πιο γρήγορα γινόταν»
  
  
• «Μετά την απελευθέρωση από τους Γερμανούς το Ηράκλειο  δέχεται ένα μεγάλο κύμα εσωτερικών μεταναστών οι οποίοι έρχονται να καλύψουν τις ανάγκες μια συνεχώς αναπτυσσόμενης οικονομίας.
  Η έντονη αυτή ανάπτυξη σε συνδυασμό με την έλλειψη στρατηγικών σχεδιασμών έχει σαν αποτέλεσμα της δημιουργία μιας σχετικά άναρχης αρχιτεκτονικά πόλης, στην οποία όμως είναι διάχυτες οι μνήμες του παρελθόντος συντροφιά με ένα σύγχρονο τρόπο ζωής όπου συνυπάρχει η κοσμοπολίτικη αίσθηση με την κρυφή γοητεία των παραδοσιακών εκφράσεων της ζωής»
  
  
• «Το Ηράκλειο είναι μια μεγαλούπολη με ζωντάνια, κίνηση ταβέρνες ντίσκο, τουριστικά καταστήματα, βιβλιοπωλεία, πολυμάγαζα, πλακόστρωτοι πεζόδρομοι, δενδρόφυτες πλατείες, χιλιάδες αυθαίρετα και ένα ατελείωτο πήγαινε-έλα ενός πλήθους τουριστών που φθάνουν στο ανακαινισμένο αεροδρόμιο. Μια πόλη που αναπτύχθηκε με ένα ξέφρενο ρυθμό χωρίς σχέδιο και μελέτη, που κατέστρεψε κάποια από τα μνημεία του παρελθόντος, που συμπίεσε τους δρόμους και τις πλατείες, που τα νέα αυθαίρετα κτίρια δημιουργούν το νέο λαβύρινθο»
  
  
• «Το Ηρακλειο ειναι η πολη μας. Μια πόλη με θάλασσα, με ιστορία και μνήμες, μια πόλη πλούσια και ζωντανή αλλά που κάθε μέρα γίνεται λιγότερο ανθρώπινη.
  Μια πόλη με πολλές λειτουργίες, με ανάμεικτες χρήσεις γης: την κατοικία, το εμπόριο, τη βιοτεχνία, τη βιομηχανία, τη ναυτιλία, τη διασκέδαση.
  Μια πόλη με προβλήματα, που επιλεκτικά θυμάται τις γειτονιές της και ξεχνάει πόσο φιλόξενη την χρειάζονται οι άνθρωποι που ζουν σ' αυτήν. Μια πόλη που ως άβουλος θεατής παρακολουθεί του νόμους της αγοράς να κυριαρχούν.
  Αλλά και μια πόλη με αντιστάσεις, που προσπαθεί να κρατήσει ζωντανή την ιστορία της, να υπερασπιστεί τους ελεύθερους χώρους και το πράσινο για τους δημότες της»
  
  

Τελικά τι είναι το Ηράκλειο: μια όμορφη πόλη, όπως πολύ αισιόδοξα την αποκαλεί ο Δήμος Ηρακλείου, ή μια "Κουασομόδεια" πόλη, όπως πολύ απαισιόδοξα κάποιοι είχαν γράψει πάνω σε κάποιο τοίχο;

Ας είμαστε ρεαλιστές: το χαρακτηρισμό "όμορφη πόλη" το Ηράκλειο δεν τον δικαιούται. Το Ηράκλειο είναι μια πόλη που προχωράει στο μέλλον ελπίζοντας ότι οι άνθρωποι της θα σεβαστούν την ιστορία της και την πολιτιστική κληρονομιά της και θα σταματήσουν να την κακοποιούν στο όνομα της ανάπτυξης και των πολιτικών συμφερόντων.

Το Ηράκλειο έχει γοητεία και όμορφα σημεία, που όμως δεν είναι παντού γύρω σου, όπως στα Χανιά, αλλά πρέπει να τα ψάξεις ή κάποιος να στα δείξει. Αυτό δηλαδή που θα κάνουμε μέσα από τις επόμενες σελίδες, το μεγάλο οδηγό για το Ηράκλειο.

Το Ηράκλειο σήμερα

Γιάννης Σαματάς

Το Ηράκλειο είναι η πόλη μου, γεννήθηκα και έχω ζήσει το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου εδώ. Το αγαπώ το Ηράκλειο γιατί εδώ έκανα τις πρώτες μου βόλτες σαν παιδί, εδώ πήγα σχολείο, εδώ ερωτεύτηκα για πρώτη φορά, εδώ ζουν οι φίλοι μου και η οικογένεια μου. Το Ηράκλειο είναι μια πόλη ζωντανή, με κίνηση χειμώνα καλοκαίρι, είναι η μεγαλύτερη πόλη στην Κρήτη και όλοι θα περάσουν από εδώ αργά ή γρήγορα για δουλειές, ψώνια ή διασκέδαση.

Όμως όπως κάθε μεγάλη πόλη (για τα μέτρα της Κρήτης) το Ηράκλειο έχει κι αυτό τα προβλήματα του, που τα κυριότερα είναι το κυκλοφοριακό πρόβλημα με τα αυτοκίνητα να αυξάνουν διαρκώς και να μην χωρούν στους δρόμους του και η διαρκής επέκταση χωρίς ουσιαστικό προγραμματισμό.

Σήμερα στο Ηράκλειο η μετακίνηση με το αυτοκίνητο είναι μια πραγματική ταλαιπωρία τις ώρες αιχμής ή όταν αρχίσουν να πέφτουν οι πρώτες σταγόνες της βροχής. Όλοι προσπαθούν να κυκλοφορήσουν με το αυτοκίνητο και δημιουργούνται ατέλειωτες ουρές που προχωρούν με ρυθμούς χελώνας. Μου έχει τύχει να κάνω 40 λεπτά με το αυτοκίνητο για μια απόσταση που θα έκανα άνετα σε 15 λεπτά με τα πόδια. Οι καταστάσεις αυτές με κάνουν να αναπολώ την ευκολία και την απόλαυση της μετακίνησης με το ποδήλατο, κάτι που βίωσα για ένα χρόνο στην Ολλανδία. Μακάρι τα σχέδια για ποδηλατοδρόμους στις πόλεις της Κρήτης, που ακούμε στις προεκλογικές περιόδους, να υλοποιηθούν σύντομα για να μπορούμε να χαρούμε την πόλη μας χωρίς την ταλαιπωρία και τον εκνευρισμό των μποτιλιαρισμάτων.

Πριν είκοσι χρόνια παρκάραμε τα αυτοκίνητα μας σε οποιοδήποτε σημείο του Ηρακλείου χωρίς δυσκολία. Σήμερα η  έλλειψη χώρων στάθμευσης έχει γίνει σοβαρότατο πρόβλημα και είναι αδύνατο να μην γίνουν ακόμα και οι πιο νομοταγείς  Ηρακλειώτες παραβάτες για να εξυπηρετηθούν. Τα σήματα που απαγορεύουν τη στάθμευση χάνουν το νόημα τους όταν τοποθετούνται σε αφθονία σε μέρη που δεν χρειάζονται, με αποτέλεσμα να παραβιάζονται καθημερινά, συνήθως με την ανοχή των αρχών. Εξάλλου τι να κάνει ο ταλαίπωρος οδηγός όταν σε πολλές περιοχές δεν υπάρχει κανένας νόμιμος χώρος στάθμευσης σε λογική απόσταση;

Τα παραπάνω δείχνουν μια πόλη που μεγαλώνει γρήγορα και οι κάτοικοι της διαρκώς αυξάνουν. Πράγματι το Ηράκλειο αναπτύσσεται γοργά τις τελευταίες δεκαετίες και επεκτείνεται σε κάθε ελεύθερη γειτονική περιοχή. Όμως η επέκταση αυτή δεν ακολουθεί ένα ολοκληρωμένο σχεδιασμό με πρόβλεψη για το μέλλον. Πρώτα  χτίζονται νόμιμες ή παράνομες κατοικίες και η πολιτεία ακολουθεί πολλά χρόνια αργότερα προσπαθώντας να εφαρμόσει ένα αργοπορημένο σχέδιο πόλης. Είναι όμως πια αργά καθώς η νέα περιοχή έχει ήδη κτισθεί σχεδόν στο σύνολο της χωρίς πρόβλεψη για δρόμους και για χώρους πρασίνου και αναψυχής. Το αποτέλεσμα είναι ότι το Ηράκλειο είναι μια από τις πόλεις στην Ελλάδα με το λιγότερο πράσινο και  ελάχιστα πάρκα, τους πολύτιμους αυτούς πνεύμονες της φύσης. Ακόμα και το  θαλασσινό αεράκι που επί αιώνες δροσίζει την Κρήτη, αδυνατεί πια να ψύξει αποτελεσματικά την τσιμεντούπολη μας που βράζει κάθε καλοκαίρι.

Ενα άλλο πρόβλημα, που έχει παρουσιαστεί μετά την εφαρμογή του Ευρώ στην Ελλάδα, είναι οι ακριβές τιμές που πληρώνουμε εμείς οι κάτοικοι του Ηρακλείου κυρίως στη διασκέδαση. Εχει γραφεί στον τύπο ότι ένας καφές στο Ηράκλειο στοιχίζει ακριβότερα από ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Δεν έχω ταξιδέψει σε τόσες χώρες που να μπορώ να επιβεβαιώσω τον ισχυρισμό, αλλά πρόσφατα βρέθηκα στις Μοίρες (50 χιλιόμετρα νότια από το Ηράκλειο, κοντά στην Φαιστό) και κάθισα με την παρέα μου σε μια καφετέρια στο κέντρο της πόλης. Οταν ζήτησα τον λογαριασμό νόμιζα ότι είχε γίνει λάθος: για ένα καφέ, ένα τσάι, ένα χυμό πορτοκάλι και ένα τοστ, ο λογαριασμός ήταν 6 ευρώ. Για την ίδια παραγγελία στο κέντρο του Ηρακλείου θα πλήρωνα περίπου 15 Ευρώ, δηλαδή 150% παραπάνω. Σε άλλη περίπτωση σε μπαρ του Ηρακλείου πλήρωσα για 2 ποτά και 2 ποτήρια κρασί 31 Ευρώ! Με το Ευρώ το ποσό ίσως δεν ακούγεται μεγάλο, αλλά αν το μετατρέψουμε σε δραχμές μιλάμε για περισσότερες από 10,000 δραχμές, ποσό απαράδεκτα μεγάλο, ειδικά αν σκεφτούμε ότι  υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύοντας όλη μέρα δεν κερδίζουν τα χρήματα αυτά.

Όμως αρκετά με την γκρίνια. Εξάλλου ο σκοπός του άρθρου αυτού δεν είναι να ζωγραφίσει το Ηράκλειο με μελανά χρώματα, αλλά να δώσει μια όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική εικόνα για το Ηράκλειο. Το Ηράκλειο κατά γενική ομολογία βελτιώνεται τα τελευταία χρόνια με μια σειρά μεγάλων έργων, κυρίως νέους δρόμους που διευκολύνουν την κίνηση στην πόλη. Επίσης σε εξέλιξη βρίσκονται τα έργα ανάπλασης της παραλιακής οδού και του κέντρου του Ηρακλείου. Η πεζοδρόμηση της 25ης Αυγούστου και άλλων μικρότερων δρόμων στο κέντρο της πόλης έχει ήδη ολοκληρωθεί, γίνονται φιλότιμες προσπάθειες για τη συντήρηση και ανάδειξη των ενετικών τειχών και την αποκατάσταση των ζημιών στο ενετικό φρούριο του Κούλε. Σημαντική είναι επίσης η διαλογή και η ανακύκλωση των απορριμμάτων που επιτέλους ξεκίνησε να εφαρμόζεται στις συνοικίες της πόλης. Οι Ηρακλειώτες με χαρά βλέπουμε επιτέλους μια δραστήρια δημοτική αρχή που κάνει έργα απαραίτητα για την πόλη μας, έργα που έπρεπε να έχουν γίνει δεκαετίες πριν. Εξάλλου το 73% που πήρε στις δημοτικές εκλογές ο δήμαρχος Ηρακλείου επιβεβαιώνει την θετική εικόνα που έχει ο μέσος Ηρακλειώτης για το έργο που πραγματοποιείται.  Σήμερα είναι φανερό ότι το Ηράκλειο παραμένει το κέντρο της εμπορικής και οικονομικής ζωής στην Κρήτη, που ταυτόχρονα διαθέτει τα μεγαλύτερα και καλύτερα εξοπλισμένα νοσοκομεία στην Κρήτη, πανεπιστήμιο αναγνωρισμένο διεθνώς για το ερευνητικό έργο του, καθώς και το μεγαλύτερο λιμάνι και αεροδρόμιο.

Οσοι επισκέπτεστε την Κρήτη και δεν έχετε βρεθεί στο Ηράκλειο, αξίζει να περάσετε μερικές ώρες τουλάχιστον σε αυτό. Το Ηράκλειο είναι η πόλη με το μεγαλύτερο μουσείο για τον Μινωικό πολιτισμό, έχει ένα θαυμάσιο ιστορικό μουσείο, περιβάλλεται από εντυπωσιακά ενετικά τείχη και στους δρόμους του θα θαυμάσετε μνημεία που μιλούν για την μακραίωνη ιστορία του.

Αν θέλετε να δείτε πως ζουν και πως διασκεδάζουν οι άνθρωποι του Ηρακλείου, περπατήστε στα Λιοντάρια, την Πλατεία Ελευθερίας, την αγορά στην οδό 1866, την λεωφόρο Δικαιοσύνης, τους πεζόδρομους της Κοραή και της Μιλάτου με τις δεκάδες καφετέριες τη μια δίπλα στην άλλη. Είναι το κέντρο της πόλης, εδώ που χτυπά η καρδιά του Ηρακλείου 24 ώρες το 24ωρο και πάντα θα συναντήσετε κόσμο όλες τις ώρες της μέρας και της νύχτας.

Αφήστε για λίγο τους κεντρικούς δρόμους και εξερευνήστε τα στενά του κέντρου. Αν έχετε κάποιο γνωστό Ηρακλειώτη, τότε ακόμα καλύτερα γιατί θα πάρετε πληροφορίες από πρώτο χέρι. Επισκεφτείτε τα ουζερί στην Πλατεία του Αγίου Δημητρίου, δοκιμάστε φαγητό μαγειρεμένο στα ξύλα στην Πλατεία του Ιστορικού Μουσείου, ψάξτε τα ταβερνάκια στα στενά του πεζόδρομου της κεντρικής αγοράς στην οδό 1866.

Αν βρεθείτε από Ιούλιο μέχρι Αύγουστο στο Ηράκλειο, ρωτήστε για το πρόγραμμα των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Ηρακλείου. Καθημερινά σχεδόν υπάρχει κάποια διαφορετική παράσταση ή συναυλία από Κρητικούς, Έλληνες αλλά και ξένους καλλιτέχνες.

Το Ηράκλειο δεν είναι η πιο όμορφη πόλη της Κρήτης γιατί στο παρελθόν θυσιάστηκαν πολλά στον βωμό της υποτιθέμενης ανάπτυξης. Βγαίνοντας από κάθε σκοτεινή περίοδο κατάκτησης ο κόσμος του Ηρακλείου σε πολλές περιπτώσεις προσπάθησε να σβήσει ότι του τις θύμιζε και να προχωρήσει μπροστά. Τότε χάθηκαν αρκετά από τα μνημεία του που σήμερα διαβάζουμε γι αυτά και θλιβόμαστε για την απώλεια τους. Χωρίς να εφησυχάζουμε, ας ελπίσουμε ότι τώρα που οι πληγές του παρελθόντος δεν είναι πια νωπές και πληθαίνουν οι φωνές που μιλούν για ανάγκη διατήρησης των δεσμών με το παρελθόν μέσα από τη συντήρηση και ανάδειξη των μνημείων, καθώς και με ένα πιο οργανωμένο ρυμοτομικό σχεδιασμό με κεντρικό άξονα την ποιότητα ζωής των κατοίκων του, το Ηράκλειο θα ανακάμψει από τα λάθη του παρελθόντος, θα γίνει ομορφότερο, καθαρότερο, πιο πράσινο και φιλικότερο προς τους ανθρώπους του και θα συνεχίσει να φέρει επάξια τον τίτλο του Μεγάλου Κάστρου, που τόσο περήφανους μας κάνει το άκουσμα του

Το Ηράκλειο στο μέλλον - Ανακοίνωση από το Δήμαρχο Ηρακλείου

«Σε πόλη - περιβαλλοντικό πρότυπο για τα Ελληνικά δεδομένα φιλοδοξεί να μετατρέψει σε μια πενταετία το Ηράκλειο ο Δήμαρχος Γιάννης Κουράκης, με όχημα την πρωτοβουλία «Πράσινο Ηράκλειο 2008- 2013».
Οπως ο ίδιος τόνισε «Στόχος μας είναι η πόλη το 2013 να έχει ένα διαφορετικό πρόσωπο, πολύ πιο πράσινο, πιο ανθρώπινο, πιο ελκυστικό για όλους μας, να είναι πόλη - πρότυπο για τις περιβαλλοντικές της δράσεις στην Ελλάδα και ως το 2020 να είναι μια από τις πιο φιλικές προς το περιβάλλον πόλεις της Ευρώπης».

Η πρωτοβουλία «Ηράκλειο 2008-2013», είναι ίσως το πρώτο στην Ελλάδα ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα. Περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των δραστηριοτήτων που συνεισφέρουν στο οικολογικό αποτύπωμα της πόλης και η υλοποίηση της θα διαμορφώσει ένα ριζικά αναβαθμισμένο επίπεδο ζωής στο Ηράκλειο, όχι μόνο ως προς το περιβάλλον αλλά και ως προς την καθημερινότητα των πολιτών.

Οι προτάσεις του δημάρχου (για δεκάδες χιλιάδες δενδροφυτεύσεις, πλήρη εφαρμογή του σχεδίου πόλης, απόδοσης στους πολίτες όλων των ελεύθερων χώρων, απαλλοτρίωσης γης για πάρκα πρασίνου, κίνητρα για πράσινες ταράτσες, αντιμετώπιση λειψυδρίας, κυκλοφοριακού, ανακύκλωσης κ.ά.) θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση για δύο μήνες με τους κοινωνικούς φορείς και οι προτάσεις θα οριστικοποιηθούν σε ανοιχτή ημερίδα πριν από την τελική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.

	Περισσότερα για Ηράκλειο